Linux ta bazi genel terimler

[CaLViN]

Tanim

Siradan dosyalar: Günlük alisilmis islerimizle ilgili veriler icerir.

Dizinler: Dosyalari diger dosyalardan ayirarak bir arada tutan klasörler gibi görev yapan ve böylece silsileler yaratabilen dosyalardir.

Baglantilar: Bir dosya farkli isimlere sahip olabilir ya da farkli dizinlerden ulasilabilir durumda bulunabilir. Baglantilar diger dosyalara bir referans ya da "kisayol" gösterirler.

Aygitlar: Bunlar bilgisayarin bir aygitina (ekran, esnek teker (floppy disk), kati teker, CD sürücü, vb.) baglanan dosyalardir. Öyle ki, bir program aygitlar üzerinde calismak istediginde bu dosyalar üzerinde calisir.


Dizinler ve Aciklamalari

dev

Tüm aygit dosyalarini icerir.

home

Bu tüm kullanici hesaplarinin tutuldugu dizinidir. Evet, linux bircok kisinin ayni anda ayni makina üzerinde birbirlerini engellemeden calisabilecekleri bir siga sunar. (Linux, gercek bir cok kullanicili isletim sistemidir.) adduser [kullaniciadi] (kullaniciadi hasan gibi herhangi bir ad olabilir.) buyruguyla yeni bir kullanici alani yaratilabilir. Kök dizinini yalnizca yönetimle ilgili isler icin ayirmanizi ve ve siradan isler icin yeni bir alan acmanizi öneririm cünkü, kök olarak bir anda kazayla tüm dosyalari silebilirsiniz ama düz bir kullanici (burada hasan diyebiliriz.) olarak bunu yapmak mümkün degildir.

lost+found

Daha önce birtakim yanlisliklarla eksikli bir salkim (defective cluster) icinde yitirdiginiz bir dosyayi geri getirmek icin Norton Utilities'i kullanmis olabilirsiniz. Artik sistem cökerse diye endiselenmeyin cünkü, bu oldugunda sistem kendiliginden geri getirme (recovery) dosyasina basvuracaktir ve eger geri getirme isleminde kayip blogun nereden geldigi saptanamazsa kayip blok bu dizine yerlestirilecektir. Bu linux'in neden herhangi bir Microsoft isletim sisteminden daha iyi oldugunun diger bir yanitidir.

root

Bu, sistem yöneticisinin calisma alanidir; /home dizininin normal kullanicilarin calisma alani oldugu gibi.

var

Sistem iletileri, kullanici gönderileri, basim isleri gibi gecici bazi dosyalari icerir.

bin

En önemli sistem komutlari bu dizinde bulunur.

dosc

Bu dizinin sizin makinanizda farkli adlandirilmis olmasi olasidir. Buradan sisteminizin (eger varsa) Windows ya da MSDOS bölümüne erisebilirsiniz

mnt

Bir CD'ye erisilmek istendiginde genellikle mounting denen bir islemde bu dizin kullanilir. /mnt dizininden CD'nin icerigine erisebilmek icin mount -t iso9660 /dev/cdrom/mnt buyrugunu vermelisiniz. Bu komut sistem bicimlendiriminize bagli olarak degisiklik gösterebilir.

sbin

Bu dizin sistem yönetimiyle ilgili olan ve güvenlik nedeniyle düz kullanicilarca erisilemeyen, yalnizca yönetmen (root) tarafindan kullanilabilen, komutlari icerir.

boot

Bu, sistem cekirdegi icin ayrilmis alandir. Bazi sürümlerde cekirdegin / dizinine yerlestirilmesi yeglenmistir.

etc

Bu dizin sistemin yeniden acilmasindan veya pencere sistem bicimlendiriminden sorumlu dosyalar gibi sistem bicimlendirim dosyalarini icerir. (CONFIG.SYS ve AUTOEXEC.BAT'a benzer dosyalar.)

tmp

Bu, programlarin, icine gecici ya da gereksiz dosyalari atiklari dizindir. Genellikle sistem, yeniden baslatildiginda (reboot) bu dosyalari kendiliginden siler.


lib

Sistemin temel kitapliklar dizinidir. Linux, bircok program tarafindan ortaklasa kullanilan kodlari kitaplik olarak adlandirilan bir dosya icinde saklayarak bellek artirimi yapan bir sistemdir. Bir kitaplik kullanildiginda yalnizca bir tek kopyasi korunur.

proc

Bu, bellekteki programlarin bir ayna dizinidir ps, top veya kill gibi programlarin sistemde hangi programlarin calistigini görmemize ve calismalarini (eger asili kalmislarsa) durdurmamiza izin vermelerini saglar. Böylece Windows'ta oldugu gibi sitemi tekrar baslatmaktan ve diger programlar tarafindan yapilmis herseyi yitirmekten kacinmis oluruz.

usr

Burada sizin kitapliklariniz ve kaynaklandiricinizin yani sira uygulama programlari bulunacaktir.

Umut Zafer ERSOY

[misc]

tesekkürler bu güzel bilgiler icin.